Çocuğunuzun sırtının öne doğru daha yuvarlak göründüğünü fark ettiniz ve “Kambur mu duruyor?” diye düşünüyorsanız, öncelikle endişelenmenize gerek yok.
Çocuklarda ve ergenlerde sırt bölgesinin öne doğru yuvarlak görünmesinin birçok farklı nedeni olabilir. Her öne eğik duruş kifoz anlamına gelmediği gibi, her kifoz da aynı şekilde değerlendirilmez.
Burada önemli olan yalnızca çocuğun nasıl göründüğü değil, bu duruşun neden ortaya çıktığını anlamaktır.
Çünkü bazı durumlarda büyüme ve gelişimle birlikte değişiklik görülebilirken, bazı durumlarda omurga yapısı, kas-iskelet sistemi veya hareket alışkanlıkları daha detaylı değerlendirme gerektirebilir.
Kifoz, omurganın sırt bölgesindeki doğal öne doğru eğriliğinin normalden daha belirgin hale gelmesiyle ortaya çıkan duruş ve omurga şekil bozukluğudur.
Aslında sırt omurgasında öne doğru doğal bir eğrilik bulunur. Dolayısıyla sırtın tamamen düz olması beklenmez.
Sorun, bu eğriliğin normal sınırların üzerine çıkması veya çocuğun hareketlerini ve yaşamını etkilemesi durumunda ortaya çıkabilir.
Bu nedenle çocuğun sırtının biraz yuvarlak görünmesi tek başına kifoz tanısı koymak için yeterli değildir.
Çocuklarda ve özellikle ergenlik döneminde görülen sırt yuvarlaklığının farklı nedenleri olabilir.
Bunlar arasında:
Duruş alışkanlıkları,
Omurga yapısındaki değişiklikler,
Büyüme dönemindeki bazı yapısal problemler,
Kas kuvveti ve hareket kontrolündeki farklılıklar,
Uzun süre oturma ve hareketsizlik,
Bazı omurga hastalıkları
yer alabilir.
Bu nedenle “Çocuğum kambur duruyor” gözlemi önemli bir başlangıç noktasıdır ancak tek başına problemin nedenini açıklamaz.
Asıl önemli olan, bu görünümün postür alışkanlığından mı, hareket kontrolünden mi, yoksa omurganın yapısal özelliklerinden mi kaynaklandığını anlamaktır.
Çocuğu sürekli “Dik dur, kambur oturma!” diye uyarmak, kısa süreli olarak duruşunu değiştirmesini sağlayabilir.
Ancak eğer altta yatan bir problem varsa yalnızca çocuğa dik durmasını söylemek bu problemi ortadan kaldırmaz.
Örneğin çocuk sırt ve gövde kaslarını yeterince kontrol edemiyorsa, eklem hareketlerinde kısıtlılık varsa veya omurganın yapısal özellikleri duruşunu etkiliyorsa, sadece “dik dur” komutuyla kalıcı bir değişiklik beklemek doğru değildir.
Üstelik sürekli uyarılmak çocuk için zaman içerisinde yorucu ve baskılayıcı da olabilir.
Bu nedenle hedef çocuğa sürekli nasıl durması gerektiğini söylemek değil, neden böyle durduğunu anlamak olmalıdır.
Her zaman değil.
Bazı çocuklar ve ergenler otururken veya ayakta dururken daha öne eğik bir pozisyonda olabilir. Çocuğun pozisyonunu değiştirmesiyle sırtının görünümünde belirgin bir düzelme oluyorsa, bu durum farklı bir değerlendirme gerektirebilir.
Buna karşılık sırtın görünümündeki değişiklik kalıcıysa, zaman içerisinde artıyorsa veya ağrı ve hareket kısıtlılığı gibi başka belirtiler eşlik ediyorsa daha detaylı değerlendirme gerekebilir.
Özellikle hızlı büyüme dönemlerinde çocuğun duruşunda meydana gelen değişikliklerin takip edilmesi önemlidir.
Her kifoz aynı derecede önemli değildir. Ancak bazı durumlarda değerlendirmeyi ertelememek gerekir.
Örneğin:
Sırtın öne doğru yuvarlaklığının giderek arttığını düşünüyorsanız,
Çocuğun duruşu belirgin şekilde değiştiyse,
Sırt veya bel ağrısı varsa,
Hareketlerinde belirgin kısıtlılık görülüyorsa,
Duruşunu değiştirmekte zorlanıyorsa,
Fiziksel aktivitelerde yaşıtlarına göre belirgin şekilde zorlanıyorsa,
Büyüme döneminde sırt görünümünde hızlı bir değişiklik fark ettiyseniz,
bir uzman tarafından değerlendirilmesi uygun olabilir.
Buradaki amaç çocuğu korkutmak değil, erken dönemde problemin kaynağını anlamaktır.
Kifoz veya kamburluk görünümünde en önemli noktalardan biri, herkes için aynı yaklaşımın uygulanmamasıdır.
Bir çocukta temel problem duruş alışkanlığı ve hareket kontrolü olabilirken, başka bir çocukta omurganın yapısal özellikleri ön planda olabilir.
Bu iki durumda uygulanacak yaklaşım aynı değildir.
Bu nedenle değerlendirme sırasında yalnızca sırtın görünümüne değil;
Omurganın hareketlerine,
Gövde kontrolüne,
Kas kuvvetine,
Eklem hareket açıklığına,
Duruş değiştirilebilirliğine,
Günlük hareket alışkanlıklarına
bakılması önemlidir.
Gerekli görülen durumlarda doktor değerlendirmesi ve görüntüleme yöntemleri de sürecin bir parçası olabilir.
Doğru tedaviyi belirleyebilmek için önce problemin kaynağını anlamak gerekir.
Kifozun nedeni ve türüne göre yaklaşım değişir.
Özellikle erken dönemde fark edilen ve hareket, kas kontrolü veya postürle ilişkili problemlerde uygun egzersiz ve fizyoterapi yaklaşımları önemli bir rol oynayabilir.
Buradaki amaç çocuğa yalnızca “dik durmayı öğretmek” değildir.
Amaç;
Gövde kontrolünü geliştirmek,
Gerekli kas gruplarının kuvvetini artırmak,
Hareket kısıtlılıklarını ele almak,
Çocuğun günlük hareket alışkanlıklarını iyileştirmek,
Omurgaya binen yükleri daha iyi yönetmesini sağlamak
ve altta yatan probleme yönelik çalışmaktır.
Yapısal nedenlerin ön planda olduğu durumlarda ise yaklaşım farklı olabilir ve doktor değerlendirmesi gerekebilir.
Bu nedenle erken ve doğru değerlendirme, problemin türünü belirlemek ve uygun yaklaşımı zamanında başlatmak açısından önemlidir.
Çocuğunuzun sırtının son dönemde daha yuvarlak göründüğünü fark ettiyseniz, öncelikle sürekli “dik dur” demek yerine bu değişikliğin nedenini anlamaya çalışın.
Duruşundaki değişiklik yeni başladıysa, giderek artıyorsa veya ağrı ve hareket kısıtlılığı gibi şikâyetler eşlik ediyorsa değerlendirme için bir uzmana başvurabilirsiniz.
Değerlendirme sonucunda problemin kaynağı belirlendikten sonra gerekli görülürse fizyoterapi ve egzersiz programı planlanabilir.
Erken değerlendirme, her zaman daha ciddi bir problem olduğu anlamına gelmez. Tam tersine, problemin gerçekten ne olduğunu anlamanın en iyi yoludur.
Hayır, yalnızca çocuğun öne eğik durması kifoz tanısı koymak için yeterli değildir. Duruşun nedeni ve omurganın yapısı değerlendirilmelidir.
Çocuğun duruşunu kısa süreli olarak değiştirebilir ancak altta yatan problemi çözmez. Öncelikle çocuğun neden bu pozisyonda durduğunu anlamak daha önemlidir.
Kifozun nedenine göre değişir. Duruş, hareket kontrolü veya kas-iskelet sistemiyle ilişkili problemlerde uygun egzersiz ve fizyoterapi etkili olabilir. Yapısal problemlerde ise farklı bir yaklaşım gerekebilir.
Çocuğun omurga yapısının değerlendirilmesi gerektiğinde çocuk ortopedisi veya ilgili uzman hekim değerlendirmesi uygun olabilir. Fizyoterapist ise hareket, kas kuvveti, postür ve fonksiyonel durumu değerlendirebilir.
Her çocuk için gerekli değildir. Kifozun nedeni ve çocuğun değerlendirme bulgularına göre fizyoterapi ve egzersiz önerilebilir.
Çocuğunuzun kambur veya öne eğik durduğunu fark etmeniz, tek başına ciddi bir problem olduğu anlamına gelmez.
Ancak bu görünümü yalnızca “dik dur” diyerek düzeltmeye çalışmak da doğru yaklaşım olmayabilir.
Çünkü önemli olan çocuğun nasıl durduğundan çok, neden böyle durduğunu anlamaktır.
Erken dönemde yapılan doğru bir değerlendirme ile problemin kaynağı belirlenebilir ve gerekiyorsa temel probleme yönelik uygun egzersiz, fizyoterapi veya tıbbi yaklaşım planlanabilir.
Bu nedenle çocuğunuzun duruşunda belirgin veya giderek artan bir değişiklik fark ettiyseniz, endişelenmek yerine değerlendirme ile başlamak en doğru adım olacaktır.
Çocuğunuzun duruşunu değiştirmeye çalışmadan önce, nedenini anlamak gerekir.
Gökberk Acar
Fizyoterapist - Caddebostan / İstanbul