Çocuğunuzun bir omzunun diğerinden daha yukarıda olduğunu, kürek kemiklerinden birinin daha belirgin göründüğünü veya duruşunda bir asimetri olduğunu fark ettiyseniz aklınıza skolyoz gelmiş olabilir.
Skolyoz, özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde fark edilen ve büyüme sürecinde takip edilmesi gereken bir omurga problemidir. Ancak her duruş farklılığı skolyoz anlamına gelmez. Doğru değerlendirme, sürecin en önemli adımlarından biridir.
Skolyoz, omurganın normal hizasından farklı şekilde eğrilmesi ve omurganın üç boyutlu yapısında değişiklikler meydana gelmesidir.
Çocuklarda en sık görülen skolyoz tipi idiyopatik skolyozdur. İdiyopatik skolyozda eğriliğin ortaya çıkmasına neden olan tek ve kesin bir sebep gösterilemez.
Bunun yanında doğuştan gelen omurga farklılıkları, bazı nörolojik veya kas hastalıkları ve diğer yapısal problemlerle ilişkili skolyozlar da görülebilir.
Skolyozun nedeni her çocukta aynı değildir.
Özellikle ergenlik döneminde görülen idiyopatik skolyozda yanlış oturma, kötü duruş veya belirli bir sporun tek başına skolyoza neden olduğunu söylemek doğru değildir. Genetik yatkınlığın önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir.
Büyüme dönemleri ise mevcut skolyozun daha belirgin hale gelebileceği önemli dönemlerdir. Bu nedenle çocuğun hızlı büyüdüğü dönemlerde omurganın düzenli olarak takip edilmesi önem taşır.
Skolyoz her çocukta görülebilir. Bununla birlikte ailesinde skolyoz öyküsü bulunan çocukların daha yakından takip edilmesi önemlidir.
Ayrıca büyüme döneminde belirgin vücut asimetrileri fark edilen, daha önce omurga veya bazı nörolojik problemler yaşamış çocuklarda da uzman değerlendirmesi gerekebilir.
Özellikle çocukların hızlı boy attığı dönemlerde yapılan düzenli kontroller, omurgadaki değişikliklerin erken fark edilmesine yardımcı olabilir.
Ailelerin skolyozu evde kesin olarak teşhis etmesi mümkün değildir. Ancak bazı basit gözlemler, değerlendirme gerekip gerekmediği konusunda fikir verebilir.
Çocuğunuzda;
gibi farklılıklar fark edebilirsiniz.
Bu bulguların görülmesi kesin olarak skolyoz olduğu anlamına gelmez. Ancak özellikle daha önce olmayan bir asimetri fark ettiyseniz, skolyoz açısından değerlendirme almak doğru bir yaklaşım olacaktır.
Skolyoz açısından en önemli dönemlerden biri çocuğun hızlı büyüdüğü dönemlerdir. Çocuğun boyu ve vücut yapısı değişirken omurgadaki eğriliğin seyri de değişebilir.
Bu nedenle yalnızca bir kez değerlendirme yaptırıp süreci bırakmak yerine, özellikle büyüme döneminde düzenli fizyoterapist değerlendirmeleri önemlidir.
Fizyoterapist değerlendirmesinde çocuğun postürü, omurga ve gövde asimetrileri, hareket kontrolü ve günlük hareket alışkanlıkları incelenebilir. Gerekli durumlarda hekim değerlendirmesi ve radyolojik takip ile süreç birlikte yürütülür.
Amaç yalnızca mevcut skolyozu değerlendirmek değil, büyüme sürecindeki değişiklikleri zamanında fark ederek uygun yaklaşımı belirlemektir.
Her skolyoz aynı şekilde ilerlemez ve her çocuk için aynı tedavi yaklaşımı uygulanmaz.
Skolyozun derecesi, tipi, çocuğun yaşı, büyüme potansiyeli ve eğriliğin ilerleme riski uygulanacak yaklaşımın belirlenmesinde önemlidir.
Daha küçük eğriliklerde düzenli takip ve egzersiz önerileri yeterli olabilirken, belirli derecelere ulaşan veya ilerleme riski bulunan skolyozlarda skolyoza özgü fizyoterapi ve egzersiz programlarının sürece dahil edilmesi gerekebilir.
Bu noktada amaç yalnızca egzersiz yaptırmak değildir. Çocuğun omurga yapısına ve ihtiyaçlarına uygun bir program oluşturmak ve büyüme süreci boyunca gelişimini takip etmek önemlidir.
Schroth terapisi, skolyoza özgü geliştirilmiş, egzersiz temelli bir fizyoterapi yaklaşımıdır.
Schroth yaklaşımında çocuğun omurgasındaki ve gövdesindeki üç boyutlu değişiklikler değerlendirilir ve kişiye özel egzersizler planlanır.
Çocuğun kendi vücudundaki asimetrileri fark etmesi, duruşunu ve hareketlerini daha kontrollü şekilde kullanmayı öğrenmesi ve kendisine uygun egzersiz stratejilerini günlük yaşamına aktarması hedeflenir.
Schroth egzersizleri her çocuk için aynı değildir. Skolyozun tipi, eğriliğin özellikleri, çocuğun yaşı ve fiziksel kapasitesine göre program kişiselleştirilir.
Skolyozda erken fark etmek ve büyüme dönemini düzenli takip etmek, gerekli durumlarda uygun müdahalenin doğru zamanda planlanmasını sağlar.
Bu nedenle çocuğunuzun duruşunda veya omurga yapısında bir asimetri fark ettiğinizde bunu yalnızca “duruş bozukluğu” olarak değerlendirip geçmek yerine, uzman değerlendirmesi almak önemlidir.
Çocuğunuzun skolyozu olduğunu düşünüyorsanız veya skolyoz ve Schroth terapisi hakkında bilgi almak istiyorsanız, kurumumuzda skolyoz konusunda değerlendirme ve kişiye özel egzersiz planlaması için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Amacımız yalnızca mevcut durumu değerlendirmek değil; çocuğun büyüme sürecini takip ederek ihtiyaç duyduğu yaklaşımı doğru zamanda planlamaktır.
Çocuklarda skolyoz çoğu zaman belirgin bir ağrıya neden olmadan ilerleyebilir. Bu nedenle ağrı olmaması skolyoz olmadığı anlamına gelmez.
Skolyozun seyri çocuğun yaşına, eğriliğin derecesine, tipine ve büyüme potansiyeline göre değişir. Bu nedenle “kendiliğinden geçer” diye beklemek yerine düzenli takip edilmesi önemlidir.
Fizyoterapi ihtiyacı yalnızca eğriliğin derecesine göre belirlenmez. Eğriliğin tipi, çocuğun yaşı, büyüme potansiyeli ve ilerleme riski birlikte değerlendirilir.
Schroth yaklaşımı skolyoza özgü bir egzersiz yaklaşımıdır. Ancak uygulanacak egzersizler her çocuk için farklı planlanır. Öncelikle skolyozun ve çocuğun fiziksel durumunun değerlendirilmesi gerekir.
Çocuğunuzda omuz, kürek kemiği, bel veya sırt bölgesinde belirgin bir asimetri fark ettiğinizde değerlendirme almak için başvurabilirsiniz. Özellikle büyüme döneminde düzenli takip, değişikliklerin zamanında fark edilmesi açısından önemlidir.
Uzm Fizyoterapist Merve Eylül Acar
İstanbul / Caddebostan